۱۲ اصل مهم در برنامه ریزی مطالعاتی

اصل اول: کپی ممنوع

متاسفانه بعضی از مشاوران یک برنامه واحد را به تمام داوطلبان می دهد، که این موضوع کار بسیار اشتباهی است.

ارائه یک برنامه کپی شده برای همه بدون در نظر گرفتن تفاوت های داوطلب نمی تواند باعث پیشرفتمان شود.

توجه به هدف انتخابی، وضعیت علمی در هر یک از دروس، برنامه کلاسی و تکالیف و … در برنامه بسیار مهم است.

اصل دوم : زود ناامید نشو!

عادت به برنامه ریزی و اجرای آن زمان بر است.

با گذشت زمان و استمرارمان برنامه هایمان کامل تر می شوند.

اولین برنامه ای که برای خودتان می نویسید احتمالاً بدترین برنامه تان است و این مسئله نباید ما را نسبت به اصل برنامه ریزی دلسرد کند و باید با صبر و حوصله به یک برنامه خوب که قابلیت اجرایی بالایی دارد دست یابیم.

به طور تجربی می توانم زمانی حدود یک ماه را تخمین بزنم که داوطلب در برنامه ریزی و اجرای آن مسلط شود.

اصل سوم : برنامه هفتگی، نه روزانه

برنامه ریزی باید به صورت هفتگی انجام شود.

بعضی از داوطلب ها در ابتدای هر روز، برای آن روز برنامه ریزی انجام می دهند.

در این نوع برنامه ریزی معمولاً تعادل مطالعاتی صورت نمی گیرد.

بهترین برنامه ریزی، برنامه ریزی هفتگی و خرد کردن آن در روزهای هفته است.

به صورت خیلی ساده مشخص کنید که در هر روز هفته چند ساعت می توانید درس بخوانید،
با توجه به جمع ساعت مطالعاتی خود تعیین کنید که در هر روز چه درس هایی را به چه میزان مطالعه کنید.

اصل چهارم : اولیت با درس روز ، نیم نگاهی هم به درس فردا

در برنامه ریزی باید درسی که امروز یاد گرفته ایم را اولویت مطالعه قرار دهیم ، زیرا با انرژی کم می توانیم مطلب را در ذهن خود تثبیت کنیم.

اگر هر روز درس همان روز را مطالعه کنیم ، برای دروس فردا با انرژی بسیار کمی می توانیم دوره داشته باشیم. با این روش بهره وریمان بسیار بیشتر خواهد شد.

اصل پنجم : چسبندگی زمان

هر چقدر که تایم های مطالعاتی را به هم نزدیک تر کنیم هم بیشتر درس می خوانیم هم بهتر استراحت می کنیم.

به عنوان مثال دو داوطلب در یک روز تعطیل می خواهد ۱۰ ساعت مطالعه کنند، داوطلب اول در تایم های زیر این کار را انجام می دهد :

۸ تا ۹:۱۵، ۱۰ تا ۱۱:۱۵، ۱۱:۴۵ تا ۱۳، ۱۵ تا ۱۶، ۱۷ تا ۱۸:۱۵، ۱۹ تا ۲۰:۱۵، ۲۱ تا ۲۲:۱۵، ۲۳ تا ۳۰ دقیقه بامداد!

داوطلب دوم در تایم های زیر این کار را انجام می دهد :

۸ تا ۱۰، ۱۰:۱۵ تا ۱۲:۱۵، ۱۳ تا ۱۵، ۱۵:۱۵ تا ۱۷:۱۵، ۱۷:۳۰ تا ۱۹:۳۰

داوطلب دوم هم می تواند از ساعت ۱۹:۳۰ تا وقت خواب استراحت و تفریح جانانه ای داشته باشد و هم منسجم تر مطالعه کرده است.

اصل ششم : تو منحصر به فردی!

انسان ها از اثر انگشتشان، نفسی که می کشند تا روش درس خواندنشان منحصر به فرد است.

این موضوع باعث رد اصول کلی نمی شود ولی باید در برنامه ریزهایمان به این منحصر به فرد بودنمان توجه کرده و از تقلیدهای کورکورانه پرهیز کنیم.

اصل هفتم : تنوع

در یک برنامه ریزی اصولی باید در طول یک روز به مطالعه چند درس بپردازم و خواندن فقط یک درس در طول روز توصیه نمی شود.

این موضوع به دلایل زیادی از جمله ماندگاری مطالب تا روز کنکور توصیه می شود.

در یک روز تعطیل مطالعه ۴ الی ۵ درس تنوع خوبی به حساب می آید.

اصل هشتم : عمومی ها بین اختصاصی ها

در چیدمان برنامه مطالعاتی ، توصیه می کنم که دروس عمومی بین دروس اختصاصی مطالعه شوند.

مثلاً اگر در طول مطالعه دروس اختصاصی سلول های استدلالی مغز فعالیت می کنند، در تایم مطالعاتی با مطالعه دروس عمومی و به کارگیری سلول های حافظه در مغز، بتوان به سلول های استدلالی استراحت داد و از این طریق تا حدودی جلوی خستگی ذهن در طی مطالعه را گرفت.

اصل نهم : تعادل
باید بر مبنای اهمیت ضرایب دروس در رشته هدف گذاری شده ، مشخص شود که هر درس در هفته چه مقدار مورد مطالعه قرار گیرد.

اصل دهم : پیش بینی

هر داوطلب باید با توجه به تدریس دبیرها، تکالیف و آزمون ها، میزان لازم مطالعه هر درس را پیش بینی کند و تمام سعی خود را کند تا به حجم پیش بینی شده در هفته برسد.

اصل یازدهم : مطالعه پلکانی

روند افزایش ساعت مطالعه باید پلکانی باشد، یعنی داوطلب نباید با بیش ترین ساعت مطالعه شروع کند، زیرا ممکن است به دلیل عدم توانایی در اجرای برنامه، دچار یاس و سرخوردگی شده و به اشتباه اصل برنامه ریزی را زیر سوال برده و به آن بدبین شوند، پس بهتر است افزایش ساعت مطالعه یک روند پلکانی داشته باشد.

اصل دوازدهم : قورباغه ات را اول قورت بده !

بهتر است سخت ترین آیتم مطالعاتیمان را همان ابتدای روز انجام دهیم.

زیرا معمولاً سخت ترین کارها را به آینده موکول می کنیم و این یک مکانیزم فرار نامحسوس از مسئولیت ها شناخته می شود که نتیجه آن ضعیف شدن در درسی که برایمان سخت تر است می شود.

جمله ی معروف برایان تریسی که قورباغه ات را اول قورت بده نیز بر مبنای توجه به همین اصل بیان شده است.

چند توصیه مهم :

  •  برنامه مطالعاتی باید مبتنی بر برنامه هفتگی کلاس ها باشد.
    تعداد ساعان هر درس و تعداد ساعاتی را که برای انجام تکالیف مربوط به آن درس لازم است، حساب کنید و با آگاهی از این موضوع شروع به نوشتن برنامه مطالعاتی کنید.
  • برنامه ای بنویسید که مناسب حال شما باشد.
    در تنظیم برنامه توجه داشته باشید، زمانی را برای مطالعه هر درس در نظر بگیرید که در آن زمان، حداکثر آمادگی را برای مطالعه آن درس داشته باشید. به عنوان مثال اگر مطالعه درس عربی برای شما مشکل است و همچنین مناسب ترین زمانی که شما تمرکز کامل برای مطالعه دارید صبح است، بنابراین هنگام تنظیم برنامه بهتر است مطالعه درس زبان را برای صبح قرار دهید.
  •  اولویت بندی کنید.
    برای پیشگیری از احساس شکست، باید مشخص کنید که چه کارهایی مهم هستند و چه کارهایی درجه اهمیت کمتری برخوردارند. اولویت های درجه یک را در اوقاتی که حداکثر کارایی و نشاط را دارید، قرار دهید و وظایف کم اهمیت تر را به ساعاتی که انرژی و کارایی کمتری دارید، موکول کنید.
  •  واقع بین باشید.
    بیش از توانایی های خود، تکلیف تعیین نکنید و حجم مطالعاتی برای خود تعیین کنید که در زمانی که تعیین کردید ، می توانید آن را انجام دهید.
  •  دوره فراموش نشود.
    در برنامه مطالعاتی هر دو هفته باید ۲ روز به مرور دروس یاد گرفته شده اختصاص یابد. همه درس ها برای این که در ذهن شما تثبیت شوند احتیاج به دوره دارند. 
  • تعهد داشته باشید.
    برنامه به خودی خود اگر اجرا نشود هیچ ارزشی برای شما ایجاد نمی کند. پس باید خودتان را متعهد به اجرای برنامه کنید. هرگاه که برنامه را اجرا نکردید، برای خود جریمه ای در نظر بگیرید و اگر برنامه را کامل اجرا کردید خودتان پاداش دهید.
  • یاد بگیرید ((نه)) بگویید.
    در رفتار خود، با ثبات و قاطعانه باشید. به دوستان ، بیرون رفتن ها ، مهمانی ها ، شبکه های اجتماعی و هر چیزی که مانع اجرای کامل برنامه تان می شود نه بگویید. به عوامل بیرونی اجازه ندهید تا برنامه شما را به هم بریزند.

مشاور و برنامه ریز آموزشی : آرش همتیان